जखमेच्या व्यक्तीची काळजी घेणारी कुटुंबे सहसा अन्नाबद्दल आणि क्वचितच पाण्याबद्दल कठोर विचार करतात. तरीही घरी बरे होणारे अनेक लोक, विशेषतः वृद्ध लोक, त्यांच्या गरजेपेक्षा खूपच कमी पितात. त्यांना तहान लागत नाही, काच पोहोचण्याच्या बाहेर आहे किंवा त्यांना रात्री शौचालयात उठण्याची चिंता वाटते.
निर्जलीकरणामुळे बरे होणे मंदावते आणि यामुळे चक्कर येणे आणि पडणे ते बद्धकोष्ठता आणि गोंधळ यासारख्या स्वतःच्या समस्या देखील उद्भवतात. खालीः किती प्यावे, काय महत्त्वाचे आहे, कोणी केव्हा कोरडे पडत आहे हे कसे सांगावे आणि ज्यांच्यापेक्षा जास्त चांगले नाही ते लोक.
बरे होण्यासाठी द्रवपदार्थ महत्त्वाचे का असतात?
रक्त जखमेपर्यंत प्राणवायू आणि पोषकद्रव्ये वाहून नेतात आणि रक्त हे मुख्यतः पाणी असते. जेव्हा शरीरात द्रव कमी प्रमाणात मिळते, तेव्हा त्यातील कमी पुरवठा उपचार करणाऱ्या ऊतींपर्यंत पोहोचतो. कोरडी आणि निर्जलित त्वचा देखील कमी लवचिक असते आणि दाबाखाली अधिक सहजपणे तुटते, जी बेडसॉरचा धोका असलेल्या कोणासाठीही महत्त्वाची असते.
जखमांसाठी द्रवपदार्थही खर्च होऊ शकतो. खूप पाणी वाहून जाणारी जखम, ताप, उष्ण हवामानात घाम येणे, अतिसार आणि उलट्या या सर्व गोष्टी शरीरातून पाणी काढून टाकतात आणि ती बदलावी लागते. त्याव्यतिरिक्त, निर्जलीकरण त्याच्या स्वतःच्या समस्या आणतेः बद्धकोष्ठता, लघवीचा संसर्ग, डोकेदुखी, उभे असताना चक्कर येणे आणि वृद्ध लोकांमध्ये अचानक गोंधळ. यापैकी प्रत्येक पुनर्प्राप्ती परत सेट करू शकते.
किती पुरेसे आहे?
बहुतेक प्रौढांसाठी एक व्यावहारिक मार्गदर्शक म्हणजे दररोज शरीराच्या वजनाच्या प्रति किलोग्रॅम सुमारे 30 ते 35 मिली द्रवपदार्थ, सर्व पेये मोजणे.
| शरीराचे वजन | दररोज द्रव | 200 मिलीचे चष्मा |
|---|---|---|
| 45 किलो | 1. 35 ते 1. 6 लिटर | 7 ते 8 |
| 50 किलो | 1. 5 ते 1.75 लिटर | 7 ते 9 |
| 60 किलो | 1. 8 ते 2. 1 लिटर | 9 ते 10 |
| 70 किलो | 2. 1 ते 2.45 लिटर | 10 ते 12 |
| 80 किलो | 2. 4 ते 2.8 लिटर | 12 ते 14 |
उष्ण, दमट हवामानात, तापाच्या काळात किंवा जेव्हा जखम मोठ्या प्रमाणात कमी होत असेल तेव्हा वरच्या टोकासाठी लक्ष्य ठेवा. अन्नपदार्थदेखील काही प्रमाणात पाणी पुरवतात, विशेषतः डाळी, दही, सूप, फळे आणि भाज्या, त्यामुळे या आकड्यांमुळे थोडे अंतर राहते.
कोणाला कमी प्यावे लागेल, जास्त नाही?
काही लोकांसाठी अतिरिक्त द्रवपदार्थ हानिकारक असतो आणि त्यांचे डॉक्टर दैनंदिन मर्यादा ठरवतील. वरील कोणत्याही आकड्यापेक्षा ती मर्यादा प्राधान्य घेते. हे सहसा अशा लोकांना लागू होते ज्यांच्याकडेः
- हृदयविकाराचा झटका
- मूत्रपिंडाचा आजार, विशेषतः डायलिसिसवर असलेली कोणतीही व्यक्ती
- यकृत रोग आणि पोट किंवा पायांमध्ये द्रव तयार होणे
- रक्तातील सोडियमची पातळी कमी होणे, ज्याचा उल्लेख त्यांच्या डॉक्टरांनी केला असेल
जर त्या व्यक्तीची मर्यादा असेल तर चहा, दूध, डाळी, सूप आणि दही यासह सर्व द्रव पदार्थ त्या दिशेने मोजा. खूप जास्त द्रवपदार्थांच्या लक्षणांवर लक्ष ठेवाः घोट्या किंवा पाय सुजणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, विशेषतः सपाट पडताना आणि एक किंवा दोन दिवसात वजन एक किलोग्रॅम किंवा त्याहून अधिक वाढणे. यापैकी कोणत्याही गोष्टीची माहिती ताबडतोब डॉक्टरांना द्या.
पेय म्हणून काय मोजले जाते?
बहुतेक द्रवपदार्थ मोजले जातात आणि विविधतेमुळे पुरेसे पिणे सोपे होतेः
- साधे पाणी, सर्वात सोपा पर्याय
- दूध, जे प्रथिने देखील आणते
- ताक (चास), लस्सी आणि निंबू पाणी, जे भारतीय उन्हाळ्यांना चांगले साजेसे आहेत
- डाळीचे पाणी, पातळ डाळी आणि भाजीपाल्याचे सूप
- चहा आणि कॉफी मध्यम प्रमाणात, कारण ते अजूनही एकूण द्रवपदार्थ जोडतात
- नारळाचे पाणी, जरी मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या लोकांनी आधी विचारले पाहिजे कारण त्यात पोटॅशियम जास्त असते
- टरबूज, संत्री आणि गोड चुना यासारखी रसाळ फळे
विशेषतः मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी, साखरयुक्त पेये आणि पॅक केलेले रस मर्यादित करा. अल्कोहोल निर्जलीकरण करते आणि बरे होण्याला गती देते, त्यामुळे बरे होण्याच्या दरम्यान ते टाळणे सर्वोत्तम आहे. अतिसार किंवा उलट्यांसाठी, रसायनशास्त्रज्ञाकडून तोंडावाटे पुनर्भरण द्रावण (ओ. आर. एस.) क्षार तसेच पाण्याची जागा घेते.
कोणी पुरेसे पीत नाही हे तुम्ही कसे सांगू शकता?
लघवी ही सर्वात सोपी तपासणी आहे. पेंढा-रंगाचे पिवळे मूत्र म्हणजे सहसा ती व्यक्ती पुरेसे पीत आहे. गडद पिवळा किंवा अंबर मूत्र, तीव्र वास किंवा फक्त थोड्या प्रमाणात येणे म्हणजे त्यांना अधिक आवश्यक आहे. काही जीवनसत्वांच्या गोळ्या मूत्राला चमकदार पिवळ्या रंगात बदलतात, त्यामुळे ते किती गडद आहे याचा अंदाज, चमकावरून नाही.
इतर लक्षणांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतोः
- कोरडे तोंड, कोरडे किंवा फाटलेले ओठ
- डोकेदुखी किंवा असामान्य थकवा
- उभे राहून चक्कर येणे किंवा मूर्छा येणे
- बद्धकोष्ठता
- वृद्ध व्यक्तीमध्ये अचानक गोंधळ किंवा तंद्री येणे
त्वचा-पिंचची जुनी चाचणी वृद्ध लोकांमध्ये अविश्वसनीय आहे, ज्यांची त्वचा नैसर्गिकरित्या कमी लवचिक आहे, म्हणून त्यावर अवलंबून राहू नका.
वृद्ध लोक इतके कमी का पितात?
कारणे सहसा व्यावहारिक असतात, ज्याचा अर्थ ते या भोवती केले जाऊ शकतातः
- वयानुसार तहान कमी होते, त्यामुळे वृद्ध लोकांना पाण्याची कमतरता असतानाही तहान लागत नाही.
- अनेकांना रात्री शौचालयाची गरज भासेल किंवा गळती होईल अशी चिंता वाटते आणि ते टाळण्यासाठी शांतपणे कमी पितात.
- ज्या व्यक्तीला सहजपणे उठता येत नाही, त्याच्यासाठी खोलीच्या पलीकडे एक काच दुसऱ्या घरात असू शकते.
- जड स्टीलचे टंबलर हे कमकुवत किंवा अस्थिर हातांना उचलणे कठीण असते.
- स्मरणशक्तीच्या समस्या म्हणजे पेये विसरली जातात.
- गिळण्यातील अडचणी पातळ द्रवपदार्थांना अप्रिय किंवा असुरक्षित बनवू शकतात.
या प्रत्येकामध्ये एक व्यावहारिक उपाय आहे. तहान लागण्याची वाट पाहण्याऐवजी वेळापत्रकानुसार पेये द्या. दिवसाच्या सुरुवातीला जास्त द्रवपदार्थ द्या आणि संध्याकाळी 6 वाजेनंतर थोडे कमी द्या, त्यामुळे दैनंदिन एकूण रक्कम कमी न करता, त्यामुळे रात्रीच्या वेळी शौचालयात फिरण्यासाठी त्यांना कमी त्रास होतो. झाकण, नळी किंवा पेंढा असलेला हलका कप नेहमी पोहोचण्याच्या आत ठेवा. ते फक्त अर्ध्या मार्गावर भरा जेणेकरून ते उचलणे सोपे होईल. प्रत्येक वेळी तुम्ही खोलीत प्रवेश करता तेव्हा एक घोट द्या आणि प्रत्येक औषधाशी आणि शौचालयात गेल्यानंतर प्रत्येक फेरीनंतर पेये दिनचर्येशी जोडा. खाटाजवळ कागदाच्या पत्र्यावर चष्म्यांची एक मोजणी ठेवल्याने संपूर्ण कुटुंबाला दिवस कसा जात आहे हे पाहण्यास मदत होते.
जर त्या व्यक्तीला मद्यपान करताना खोकला येत असेल किंवा उधळपट्टी होत असेल, तर डॉक्टरांना सांगा आणि गिळण्याच्या मूल्यांकनाबद्दल विचारा. कधीकधी घट्ट पेये घेण्याचा सल्ला दिला जातो, परंतु मूल्यांकन केल्यानंतरच.
एका दिवसासाठी एक साधी मद्यपान पद्धत
द्रव मर्यादेशिवाय 60 किलो वजनाच्या प्रौढ व्यक्तीसाठी, एक दिवस असा दिसू शकतोः
- जागे झाल्यावरः एक प्याला पाणी
- नाश्ताः एक कप चहा किंवा दूध
- मध्य सकाळः एक प्याला ताक किंवा निंबू पाणी
- दुपारचे जेवणः एक कटोरी डाळ आणि एक प्याला पाणी
- दुपारः एक प्याला पाणी किंवा नारळाचे पाणी
- संध्याकाळः चहा आणि एक प्याला पाणी
- रात्रीचे जेवणः सूप किंवा पातळ डाळी आणि एक प्याला पाणी
- दुपारच्या जेवणानंतरः एक कप गरम दूध
ते सुमारे नऊ किंवा दहा चष्म्यांमध्ये येते, पसरलेले असते, त्यामुळे एकही क्षण कामासारखा वाटत नाही.
तुम्ही डॉक्टरांना कधी बोलावावे?
जर ती व्यक्तीः
- आठ तास किंवा त्याहून अधिक काळ लघवी झाली नाही किंवा कमी झाली आहे
- गोंधळ होतो, खूप झोपेचा किंवा बेशुद्ध होतो
- द्रवपदार्थ कमी ठेवू शकत नाही, किंवा उलट्या किंवा अतिसार आहे जो स्थिर होत नाही
- द्रव मर्यादेवर असताना द्रव अतिभार होण्याची चिन्हे दाखवते, जसे की सूज किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे
- मोठी, गरम, लाल किंवा दुर्गंधीयुक्त होत असलेली जखम आहे किंवा ताप येतो
तळाशीची रेषा
जखमेतून बरे होणाऱ्या बहुतेक प्रौढांना दिवसाला सुमारे 9 ते 10 ग्लास द्रवाची आवश्यकता असते, उष्णता, ताप किंवा कमी होणाऱ्या जखमेमध्ये जास्त. वृद्ध लोकांना अनेकदा आठवण करून देणारी, सहज पोहोचता येणारा कप आणि त्यांच्या चिंतांच्या आसपास बसणारी दिनचर्या हवी असते. हृदयविकाराचा त्रास, मूत्रपिंडाचा आजार किंवा यकृताचा आजार असलेल्या लोकांना द्रव मर्यादेची आवश्यकता असू शकते आणि ती मर्यादा नेहमीच प्रथम येते.
For the food side of recovery, see a day of meals for wound healing, and if eating is the struggle, what to do when someone will not eat.