आमचे बहुतेक मार्गदर्शक प्रथिनांबद्दल एकच गोष्ट सांगतातः बरे होणाऱ्या जखमेसाठी त्याची अधिक गरज असते. मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या एखाद्या व्यक्तीसाठी, मूत्रपिंडांचे संरक्षण करण्यासाठी प्रथिनांवर सहजपणे जाण्यासाठी, हा सल्ला त्यांनी बहुधा अनेकदा ऐकलेल्या दुसऱ्या सल्ल्याशी भिडतो. कोणत्या गोष्टीचे अनुसरण करावे याबद्दल कुटुंबे अनिश्चित राहतात आणि काहीवेळा दोन्हीही चांगले काम करत नाहीत.
दोन्हीही खरे असू शकतात. योग्य संतुलन हे व्यक्तीच्या मूत्रपिंडाच्या कार्यावर आणि ते डायलिसिसवर आहेत की नाही यावर अवलंबून असते. म्हणूनच हा आकडा त्यांच्या मूत्रपिंड डॉक्टरांकडून येणे आवश्यक आहे. कुटुंब काय करू शकते ते म्हणजे तर्क समजून घेणे, योग्य प्रश्न विचारणे आणि जे काही लक्ष्य निश्चित केले आहे त्याच्याशी जुळेल अशा प्रकारे स्वयंपाक करणे.
मूत्रपिंड प्रथिनांवर परिणाम का करतात?
जेव्हा शरीर प्रथिनांचा वापर करते, तेव्हा ते कचरा तयार करते, जो मूत्रपिंड रक्तातून गाळतात. निरोगी मूत्रपिंडे हे सहजपणे हाताळतात. खराब झालेल्या मूत्रपिंडांना त्रास होतो आणि कचरा तयार होतो, ज्यामुळे व्यक्तीला आजारी आणि थकवा जाणवू शकतो आणि मूत्रपिंडाचे नुकसान जलद होऊ शकते. त्यामुळे दीर्घकालीन मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या, जे डायलिसिसवर नाहीत अशा अनेक लोकांसाठी, डॉक्टर मध्यम किंवा कमी प्रथिनांचे सेवन करण्याची शिफारस करतात, जे अनेकदा आहारतज्ञाद्वारे व्यवस्थापित केले जाते.
जखमा का गुंतागुंतीच्या बनतात?
जखमेसाठी ऊतींच्या पुनर्बांधणीसाठी प्रथिनांची आवश्यकता असते. जखमेच्या बहुतेक लोकांसाठी, दररोज शरीराच्या वजनाच्या प्रति किलोग्रॅम सुमारे 1.2 ते 1.5 ग्रॅमपर्यंत लक्ष्य वाढते. मूत्रपिंडाचा आजार देखील त्याच्या स्वतः च्या बरे होण्यास गती देतो. हे अनेकदा मधुमेह, खराब परिसंचरण आणि रक्तक्षय यांच्याशी संबंधित असते आणि रक्तातील कचरा जमा होणे दुरुस्तीमध्ये अडथळा आणते. त्यामुळे मूत्रपिंडाचा आजार आणि जखम असलेल्या व्यक्तीला विरुद्ध दिशेने खेचताना दोन दाबांना सामोरे जावे लागते.
प्रत्येकासाठी हे ठरवणारा कोणताही एकच नियम नाही. मूत्रपिंडाचे डॉक्टर जखमेचे, मूत्रपिंडाच्या आजाराचा टप्पा, रक्त चाचणीचे परिणाम आणि व्यक्तीचे वजन यांचे वजन करतात आणि बरे होण्याच्या दरम्यान प्रथिनांचे लक्ष्य काही काळासाठी, जवळून देखरेख ठेवून वाढवू शकतात.
डायलिसिस केल्यावर नियम उलटतो
हा एक भाग आहे जो अनेक कुटुंबांमध्ये गमावला जातो. डायलिसिसमुळे कचरा बाहेर पडतो, परंतु ते रक्तातून प्रथिने आणि अमीनो एसिड देखील काढून टाकते. डायलिसिसवर असलेल्या लोकांना सहसा सरासरी प्रौढांपेक्षा जास्त प्रथिनांची आवश्यकता असते, कमी नाही, अनेकदा दररोज शरीराच्या वजनाच्या प्रति किलोग्रॅम सुमारे 1 ते 1.2 ग्रॅम आणि कधीकधी जखमेसह जास्त. डायलिसिसवर असलेली व्यक्ती जी डायलिसिसपूर्वीपासून कमी प्रथिने असलेल्या जुन्या आहाराचे पालन करत आहे, ती कमी होत असेल. डायलिसिस चमूशी तपासा.
प्रथिने ही एकमेव मर्यादा नाही
मूत्रपिंडाचा रोग अन्नाच्या इतर मर्यादा आणू शकतो आणि ते प्रथिनांइतकेच महत्त्वाचे असतातः
- पोटॅशियम तयार होऊ शकते आणि हृदयावर परिणाम करू शकते. उच्च पोटॅशियमयुक्त पदार्थांमध्ये केळी, नारळाचे पाणी, बटाटे, टोमॅटो, संत्री, वाळलेली फळे आणि काही डाळी यांचा समावेश होतो.
- फॉस्फरस हाडे तयार करते आणि कमकुवत करते. त्यात दुग्धजन्य पदार्थ, शेंगदाणे, कोला आणि फॉस्फेटयुक्त पदार्थ असलेले प्रक्रिया केलेले पदार्थ भरपूर प्रमाणात असतात.
- मीठ रक्तदाब आणि द्रव साठवण वाढवते.
- विशेषतः डायलिसिसच्या वेळी किंवा लघवीचे उत्पादन कमी असताना द्रव मर्यादित असू शकते.
रक्त चाचण्यांच्या आधारे यापैकी कोणते लागू होते हे डॉक्टर सांगतील. मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला प्रत्येक मर्यादेची आवश्यकता नसते.
मूत्रपिंड-अनुकूल उपचारात्मक आहारात सहसा बसणारे पदार्थ
हे सर्वसाधारण मार्गदर्शन आहे. मूत्रपिंड पथकाची योजना प्रथम येते.
- अंड्याचा पांढरा भाग कमी फॉस्फरससह उच्च दर्जाचे प्रथिने देतो आणि मूत्रपिंडाच्या आहारात ही एक सामान्य निवड आहे.
- आहारतज्ज्ञ सुचवणाऱ्या भागांमध्ये मासे आणि कोंबडी, जे ते खातात त्या कुटुंबांना चांगली प्रथिने देतात.
- पनीर आणि दही हे चांगले प्रथिने आहेत परंतु त्यात फॉस्फरस जास्त असते, त्यामुळे भाग मर्यादित करण्याची आवश्यकता असू शकते.
- डाळी आणि डाळी पोटॅशियम आणि फॉस्फरससह प्रथिनांचा पुरवठा करतात, त्यामुळे या प्रमाणात अनेकदा आहारतज्ञांशी सहमती असणे आवश्यक असते.
- तांदूळ, रोटी, सुजी, पोहा आणि दालिया ऊर्जा प्रदान करतात, जे महत्त्वाचे आहे कारण खूप कमी ऊर्जा शरीराला इंधनासाठी प्रथिने जाळते.
- कमी पोटॅशियम असलेल्या भाज्यांमध्ये परवानगी असलेल्या भागांमध्ये लौकी, टिंडा, तूरई, कोबीज, फुलकोबी, कॅप्सिकम आणि बीन्स यांचा समावेश होतो.
- कमी पोटॅशियम असलेल्या फळांमध्ये सफरचंद, नाशपती, पपई आणि पेर यांचा लहान भागांमध्ये समावेश होतो.
पोटॅशियम कमी करण्यासाठी भाज्यांचा रस कमी करणे
जर डॉक्टरांनी कमी पोटॅशियमयुक्त आहार मागितला असेल, तर स्वयंपाकघरातील एक सामान्य पद्धत भाज्यांमधून काही पोटॅशियम काढून टाकतेः
- भाज्या सोलून त्याचे लहान तुकडे करा.
- त्यांना भरपूर गरम पाण्यात एक-दोन तास भिजवून ठेवा.
- गाळ काढा, नंतर ताज्या पाण्यात भाज्यांच्या आकारमानाच्या अनेक पट उकळून घ्या.
- स्वयंपाकासाठीचे पाणी फेकून द्या, नंतर पदार्थातील भाज्या वापरा.
यामुळे पोटॅशियम कमी होते परंतु ते काढून टाकले जात नाही, त्यामुळे भागाचे आकार अजूनही महत्त्वाचे असतात.
पूरक पदार्थांच्या बाबतीत सावधगिरी बाळगा
निरोगी लोकांसाठी सुरक्षित असलेली अनेक उत्पादने मूत्रपिंडाच्या आजाराने सुरक्षित नसतातः
- मूत्रपिंडाच्या रुग्णांसाठी तयार न केलेली प्रथिनांची पूड आणि पोषण पेये जास्त प्रथिने, पोटॅशियम किंवा फॉस्फरस देऊ शकतात.
- मूत्रपिंडांनी ते साफ केले नाही तेव्हा अ जीवनसत्त्वाचा उच्च-मात्रा तयार होऊ शकतो
- क जीवनसत्त्वाचे मोठे प्रमाण ऑक्सलेट वाढवू शकते, ज्यामुळे मूत्रपिंडांना हानी पोहोचू शकते
- वनौषधी आणि आयुर्वेदिक उत्पादनांमध्ये पोटॅशियम, जड धातू किंवा मूत्रपिंडावर ताण आणणारे घटक असू शकतात.
मूत्रपिंड-विशिष्ट पोषण पेये आणि जीवनसत्त्वे अस्तित्वात आहेत आणि कधीकधी लिहून दिली जातात. जखम भरून काढण्यासाठीच्या पूरक औषधांसह कोणतेही पूरक औषध सुरू करण्यापूर्वी नेहमी मूत्रपिंडाच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
मूत्रपिंडाच्या डॉक्टरकडे नेण्यासाठीचे प्रश्न
- मूत्रपिंडाचा आजार हा कोणता टप्पा आहे आणि तो अलीकडेच बदलला आहे का?
- जखम बरी होत असताना, दिवसाला ग्रॅममध्ये, आपण कोणत्या प्रथिनांचे लक्ष्य ठेवले पाहिजे?
- आपल्याला पोटॅशियम, फॉस्फरस, मीठ किंवा द्रवपदार्थ मर्यादित करण्याची गरज आहे का आणि किती?
- आपण मूत्रपिंडाच्या आहारतज्ञाला पाहू शकतो का?
- बरे होण्याच्या दरम्यान आपण पुन्हा रक्त चाचण्या करायला हव्या का?
- रक्तक्षय हा रोग बरे होण्यावर परिणाम करत आहे का आणि त्यावर उपचार केले जात आहेत का?
- कोणतेही पोषण पूरक वापरणे सुरक्षित आहे का आणि तसे असल्यास, कोणत्या प्रकारचे?
तुम्हाला तातडीने कधी मदत मिळायला हवी?
तातडीने डॉक्टरांशी संपर्क साधा किंवा आपत्कालीन काळजी घ्या, यासाठीः
- पाय किंवा चेहऱ्याला सूज येणे जे बिघडत आहे किंवा अचानक वजन वाढणे
- श्वास घेण्यास त्रास होणे, विशेषतः सपाट पडताना
- नेहमीपेक्षा खूप कमी लघवी होणे
- स्नायू कमकुवत होणे, अनियमित किंवा धडधडणाऱ्या हृदयाचे ठोके किंवा छातीत दुखणे, जी उच्च पोटॅशियमची चिन्हे असू शकतात
- गोंधळ, तीव्र तंद्री किंवा उलट्या होणे
- लाल, गरम, सूजलेली, दुर्गंधीयुक्त किंवा मोठी होणारी जखम किंवा कोणताही ताप
तळाशीची रेषा
मूत्रपिंडाचा रोग आणि जखम प्रथिने विरुद्ध दिशेने ओढतात आणि डायलिसिस केल्यावर नेहमीचा नियम उलटतो. योग्य लक्ष्य व्यक्तीवर अवलंबून असते, म्हणून ते मूत्रपिंडाच्या डॉक्टरांकडून किंवा मूत्रपिंडाच्या आहारतज्ज्ञांकडून आले पाहिजे. घरी, त्या लक्ष्याप्रमाणे शिजवा, ऊर्जेचे सेवन चालू ठेवा, पोटॅशियम, फॉस्फरस, मीठ आणि द्रवपदार्थांच्या कोणत्याही मर्यादेचे पालन करा आणि कोणतेही पूरक वापरण्यापूर्वी तपासा.
For how protein targets work in general, see how much protein you need with a wound. For fluid limits, see how much to drink while a wound heals, and if diabetes is part of the picture, eating with diabetes when a wound is slow to heal.